Parker Randall Granit Vergi Bilgi Notu

Konu: 2009 yılında uygulanacak mali göstergeler ile ilgili pratik bilgiler

Asgari Ücret
22/5/2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39'uncu maddesi gereğince, iş sözleşmesi ile çalışan ve adı geçen Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin asgari ücretini tespit etmekle görevli Asgari Ücret Tespit
Komisyonu'nun 30.12.2008 tarihli resmi gazetede yayınlanarak izleyen ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe giren 25.12.2008 tarih ve 2008/01 sayılı Kararı uyarınca;
01.01.2009 - 30.06.2009 tarihleri arasında uygulanmak üzere aylık brüt;
16 yaşından büyük işçiler için; 666.- TL,    (693.- TL), 16 yaşını doldurmamış işçiler için; 567.- TL    (589,50 TL)'dir. Parantez içindeki asgari ücret rakamları 01.07.2009-31.12.2009 arasında uygulanır.
Asgari ücret üzerinden pazarlık yapılamaz ve asgari ücretten daha düşük ücret ile personel çalıştırılamaz. Asgari ücret üzerinden, diğer ücret ödemelerinde olduğu gibi, %14 SGK prim kesintisi, %1 işsizlik kesintisi, %15 gelir vergisi kesintisi (asgari geçim indirimi düşüldükten sonra), %0.6 (binde altı) damga vergisi kesintisi yapılır. Apartmanlarda asgari ücretli olarak çalışan kapıcıların ücretinden; GVK Md.23 ve DVK 2 Nolu Tablo/Bölüm IV/34'üncü fıkra uyarınca; gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılmaz.
İşverenler; brüt asgari ücretin %19,5'u oranında SGK Primi işveren payı, %2'si oranında da işsizlik sigortası primi ödemek zorundadır. Bu nedenle; örneğin 01.01.2009-31.12.2009 döneminde asgari ücretle çalışan 16 yaşından büyük, bekar bir personelin eline geçen net ücret; 546,48 TL, ancak sözkonusu personelin işverene maliyeti ise, 842.-TL olacaktır. Aradaki fark olan 538,06 TL ise, asgari ücret üzerinden Devlete SGK primi ve vergi olarak giden tutarlardır.

Sosyal Güvenlik Primi Hesaplanmasında Taban ve Tavan Ücretler
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82'nci maddesi uyarınca; üzerinden sosyal güvenlik primi kesintisi yapılacak ücret tutarı; 16 yaşından büyükler için belirlenen asgari ücretten az, bu asgari ücretin 6.5 katından fazla olamaz.
Buna göre; SGP matrahı, 01.07.2009-31.12.2009 döneminde; 693.-TL'den az, 4.504,50 TL'den de fazla olamaz. Diğer bir anlatım ile 4.504,50 TL'nı aşan ücret ödemeleri üzerinden SG primi kesilmez. Ancak, SG Primi tavan tutarını aşan kısım; izleyen ilk iki ay içinde tavan tutarın altında kalan kısıma -kalan kısım varsa- ilave edilmek zorundadır.
3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 25/4 maddesine göre, işletmede aday çırak, çırak veya beceri eğitimi (staj) gören öğrencilerin asgari ücretleri yaş durumlarına göre belirlenir. Ancak, bunlara yapılan ödemeler yerine, asgari ücretin %50'si üzerinden SG Prim kesintisi yapılır.

Kıdem Tazminatı Ödenmesinde Yıllık Tavan Tazminat Tutarı
1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesi hariç, diğer maddeleri 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 120'nci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Halen yürürlükte olan 14'üncü maddeye göre, İş Kanununa tabi olarak çalışanlara ödenecek yıllık kıdem tazminatı tutarı; en yüksek devlet memuruna (Başbakanlık Müsteşarı) 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na göre hesaplanacak yıllık emekli ikramiyesinden fazla olamaz.
İş Kanununa göre hesaplanan kıdem tazminatı hizmet sözleşmesinin devamı süresince her tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır. Buna göre, kıdem tazminatı hak eden çalışana ödenecek yıllık kıdem tazminatı tavanı 01.07.2009-31.12.2009 döneminde uygulanmak üzere; 2.365,16 TL'dir.
Örneğin; kıdem tazminatı tavan tutarlarının 01.01.2008 - 30.06.2008 Tarihleri arasında; 2.087,92 TL, 01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında; 2.173,18 TL ve 01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında; 2.260,05 TL olarak uygulanması gerekir. Daga önceki dönemlerde ise, o dönemlerde geçerli olan tutarların dikkate alınması gerekir.
Kıdem tazminatları; GVK Md. 25 uyarınca gelir vergisine tabi değildir. Ancak, hesaplanan ve hak edilen tutarı aşan kıdem tazminatı ödemesi yapılması halinde, aşan kısım üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması zorunludur.

Sosyal Güvenlik Primine Tabi Kazançlardan İstisna Tutulan Ödemeler
5510 SK Md. 4/1/a'ya tabi olarak çalışanlara 01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında ödenen;
Yemek paralarının günlük; 1.39 TL'lik kısmı,
Çocuk zamlarının aylık; 13,86 TL'lik kısmı,
Aile zamlarının aylık; 69,30 TL'lik kısmı
sosyal güvenlik primi kesintisine tabi tutulmaz.

Ücretlilerde Gelir Vergisinden İstisna Edilen Ödemeler
01.01.2009 tarihinden itibaren, 0-6 yaş grubu her bir çocuk için 26,75 TL, diğer çocuklar için 13,38 TL olmak üzere en fazla iki çocuk için hesaplanan çocuk zamları gelir vergisine tabi değildir.

Asgari ücrete, ücretlinin medeni durumuna, eşinin çalışıp çalışmadığına, çocuk sayısına göre değişmektedir. 01.01.2008’den itibaren, örneğin; bekar ücretli için aylık 49,95 TL, evli eşi çalışmayan bir çocuklu ücretli için aylık 67,43 TL, evli eşi çalışan bir çocuklu ücretli için aylık 57,44 TL uygulanır.

01.01.2009 tarihinden itibaren herbir işgünü için 10.- TL'nı aşmayan ayni yemek bedeli; GVK Md.23/8 uyarınca, gelir vergisinden istisnadır. İstisna; çalışana nakden yapılan yemek bedeli ödemelerinde uygulanmaz.

GVK Md. 24/1 ve 2 uyarınca, çalışana işyerinin bulunduğu şehir dışında ödenen (yurtiçi) harcırahların -yemek, konaklama harcıraha dahildir- emsal statüdeki devlet memuruna Harcırah Kanununa göre ödenen tutarı aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır ve sadece damga vergisine tabidir. Gerçek ulaşım giderlerinin tamamı; gelir vergisinden istisnadır. 2009 yılında, asgari ücretliye ödenecek yurtiçi günlük harcırahın 22,50 TL'lik kısmı, 1.216 TL brüt ücret alan ücretliye ödenen günlük harcırahın 37,50 TL'lik kısmı gelir vergisinden istisnadır. Harcırah Kanununa göre; günlük harcırahın 1/3'ü yatma, 2/3'ü de yemek için ödenir.

Ücretlilerden Kesilen Damga Vergisi Oranı
Harcırah ödemeleri ve maaş bordroları üzerinden ayrı ayrı olmak üzere binde 6
Personele avans ödemeleri, senetler üzerinden binde 7,5.

İşsizlik Sigortası Kesinti Oranları
İşçi payı %1, İşveren payı %2, Devlet payı %1

SGK Primleri
SGK primine tabi esas ücret üzerinden;
İş Kazası, Meslek Hastalığı Primi işçi payı %0, işveren payı, işyeri tehlike sınıfına göre; %1 ile %6,5 aralığında,

Genel Sağlık Sigortası Primi; işçi payı %5, işveren payı %7,5

Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası Primi; işçi payı %9, işveren payı %11

Diğer

Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Geçici Vergi Oranı; %20 -Kurumlar Vergisi oranı da %20’dir-

Gelir Vergisi Mükellefleri İçin Geçici Vergi Oranı; %15

Tecil Faizi Oranı -28.04.2006 tarihinden sonra, Aylık- % 2    

Aylık Gecikme Faizi, Pişmanlık Faizi ve Gecikme Zammı Oranı; %2,5

Kanuni faiz ve temerrüd faiz oranı -yıllık- 01.01.2006 tarihinden itibaren; % 9
TCMB Tebliğine göre, 12.06.2009 tarihinden itibaren, kısa vadeli avans işlemleri olarak, ticari işlerde (ticari temerrüd oranı) yıllık %19 olarak uygulanır

Perakende Satış Fişi Düzenlenmesinde Azami Sınır; VUK Md. 232 ve VUK Genel Tebliği Sıra No:388 uyarınca; 670.-TL'dir.

Doğrudan Gider Yazılabilecek ATİK Azami  Sınırı, VUK Md. 313 ve VUK Genel Tebliği Sıra No:388 uyarınca, KDV hariç;    670.- TL'dir.

Gelir Vergisi Tevkifatına Esas Bazı Oranlar
Ücretler için GVK Md.103-104'e göre,
Serbest Meslek Kazançları -genel- için; % 20
Gelir Vergisinden İstisna Serbest Meslek Kazançları -telif vb- için; %17
Yıllara Sari İnşaat İşleri için; % 3
İşyeri Kiraları için; % 20
Mevduat Faizleri için; %15
Kar Payları Üzerinden; %15
Tahvil Faiz Gelirlerinden -GVK Md.75/5, 94/7-; %10
Çiftçilerden yapılan zirai ürün alışları -hayvanlar hariç-
    - Borsaya tescillilerde; % 2
    - Borsaya tescilli olmayanlarda; %4
Esnaf muaflığından yararlananlardan yapılan hizmet alımlarında; %10

Not: Devlet tahvilleri ve Hazine bonoları ihraç tarih ve şartları dikkate alınarak tevkifata tabi tutulmalıdır. Halka açık şirketler ve dar mükellefler için farklı vergi tevkifat oranları uygulanabilmektedir.
Kurumlar Vergisi Kanununun özellikle Md. 15, 30, Geçici 1/4 ve GVK Geçici Md. 67 uyarınca yapılan vergi tevkifat oranlarının tam mükellef kurumlar ve dar mükellef kurumlar için farklılık gösterdiğine dikkat çekeriz.

Alacak ve Borç Senetlerinin Reeskont Oranı
VUK'nun 281'inci ve 285'inci maddelerine göre; alacak ve borç senetlerinin iç iskonto yöntemiyle reeskonta tabi tutulması sırasında reeskont oranı;
-    Senedin üzerinde faiz oranı yazılıysa bu oran,
-    Senedin üzerinde faiz oranı yazılı değilse, TC Merkez Bankası tarafından açıklanan iskonto haddi veya TCMB'nin işlemlerinde uyguladığı orandır.
TCMB tebliğine göre, 12.06.2009 tarihinden itibaren reeskont -iskonto- oranı; %18'dir.

Temel KDV Oranları
Genel Oran; % 18

I Sayılı Listedeki mallar; % 1
-çoğu zirai ürünler, kullanılmış binek otomobil, 150 metrekareye kadar olan konutlar vb-

II Sayılı Listedeki mallar; % 8
-temel gıda maddeleri, perakende et, buğday, kitap, gazete, dergi, giyecek, okul vb-

 Detay için lütfen 3065 Sayılı Kanunun 28'inci maddesine ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarına bakınız.