Parker Randall Granit Vergi Bilgi Notu

Konu: Bağış Ve Yardımların Vergisel Sonuçları

I- KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ TARAFINDAN BEYANNAME ÜZERİNDEN İNDİRİM KONUSU YAPILABİLECEK BAĞIŞ VE YARDIMLAR

A-Beyanname Üzerinden Belirli Bir Hadle Sınırlı Olarak İndirilebilecek Bağış Ve Yardımlar:
- Genel ve Özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine,belediyelere ve köylere, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımların toplamının o yıla ait kurum kazancının % 5’ine kadar olan kısmının beyan edilecek kurumlar vergisi matrahının tespitinde beyanname üzerinden indirimi mümkündür.

 B-Beyanname Üzerinden Tamamı İndirim Olarak Dikkate Alınabilecek Bağış ve Yardımlar:
- Yukarıdaki A Bölümünde sayılan kurum ve kuruluşlara bağışlanan okul, sağlık tesisi, 100 yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde 50 yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi ve bakım ve rehabilitasyon merkezi inşaası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan hertürlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımların tamamı,
- Genel ve Özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri,belediyeler ve köyler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan veya Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen ya da desteklenmesi uygun görülen;

i) Kültür ve sanat faaliyetlerine ilişkin ticari olmayan ulusal veya uluslararası organizasyonların gerçekleştirilmesine,

ii) Ülkemizin uygarlık birikiminin kültürü, sanatı, tarihi, edebiyatı, mimarisi ve somut olmayan kültürel mirası ile ilgili veya ülke tanıtımına yönelik kitap, katalog, broşür, film, kaset, CD ve DVD gibi manyetik, elektronik ve bilişim teknolojisi yoluyla üretilenler de dahil olmak üzere görsel, işitsel veya basılı materyallerin hazırlanması, bunlarla ilgili derleme ve araştırmaların yayınlanması, yurt içinde ve yurt dışında dağıtımı ve tanıtımının sağlanmasına,

iii) Yazma ve nadir eserlerin korunması ve elektronik ortama aktarılması ile bu eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılmasına,

iv) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınmaz kültür varlıklarının bakımı, onarımı, yaşatılması, rölöve,  restorasyon,  restitüsyon projeleri yapılması ve nakil işlerine,

v) Kurtarma kazıları, bilimsel kazı çalışmaları ve yüzey araştırmalarına,

vi) Yurt dışındaki taşınmaz Türk kültür varlıklarının yerinde korunması veya ülkemize ait kültür varlıklarının Türkiye'ye getirtilmesi çalışmalarına,

vii)Kültür envanterinin oluşturulması çalışmalarına,

viii) 2863 sayılı Kanun kapsamındaki taşınır kültür varlıkları ile güzel sanatlar, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki ürün ve eserlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı koleksiyonuna kazandırılması ve güvenliklerinin sağlanmasına,

ix) Somut olmayan kültürel miras, güzel sanatlar, sinema, çağdaş ve geleneksel el sanatları alanlarındaki üretim ve etkinlikler ile bu alanlarda araştırma, eğitim veya uygulama merkezleri, atölye, stüdyo ve film platosu kurulması, bakım ve onarımı, her türlü araç ve teçhizatın tedariki ile film yapımına,

x) Kütüphane, müze, sanat galerisi ve kültür merkezi ile sinema, tiyatro, opera, bale ve konser gibi kültürel ve sanatsal etkinliklerin sergilendiği tesislerin yapımı, onarımı veya modernizasyon çalışmalarına,

ilişkin harcamalar ile makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımların tamamı. Ayrıca, 5904 Sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanununa ilave edilen Md.10/1/f uyarınca; Kızılay'a makbuz mukabili yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı, ayni bağış ve yardımların ise, %5'lik sınırlamaya tabi olan kısmı beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.

II- KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ TARAFINDAN GİDER OLARAK DİKKATE ALINABİLECEK BAĞIŞ VE YARDIMLAR
Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamın Gelir Vergisi Kanununun 40/10’uncu maddesi kapsamında ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkündür. Kurumlar Vergisi mükelleflerinin sözkonusu bağış ve yardımları beyannameleri üzerinden indirim imkanı bulunmamaktadır.

III- ÖZEL KANUNLARI GEREĞİ GİDER YAZILABİLECEK BAĞIŞ VE YARDIMLAR
Bağış ve yardımlar için yapılan harcamaların gider kabulüne ilişkin bazı özel kanunlarda da düzenlemeler yer almaktadır. Aşağıdaki tabloda bu yasalara ve bağış ve yardım yapılabilecek kurum ve kuruluşlara yer verilmiştir:

Yasa Numarası    Madde Numarası    Bağış Yapılabilecek Kurum ve Kuruluşlar
2876                          101                Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
3294                          9                   Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu ve Vakıfları
2547                          56                 Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri
278                            13                Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu
3388                          3                  Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı
2828                         20/b              Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ile Kuruluşlarına
7269                         44,45             Umumi Hayata Müessir Afet Felaketzedeleri için; Milli ve Mahalli Yardım Komitelerine
222                           76                 İlköğretim Kurumları
4122                         12                 Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu Çerçevesinde Yapılan Harcamalar
4306                         7/1                Sekiz Yıllık Kesintisiz Eğitim İçin Eğitim Kurumlarına
2955                          46/b             Gülhane Askeri Tıp Akademisine

Özel kanunlarında hüküm bulunan yukarıdaki kurum ve kuruluşlara yapılan bağış ve yardımlar için KVK’nun 10’uncu maddesinde öngörülen sınırlamalar (%5 gibi) geçerli değildir. Bu nedenle yapılan bağış ve yardımların tamamı kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilir.

IV- BAĞIŞ VE YARDIMLARLA İLGİLİ DİĞER HUSUSLAR

- Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın maliyet bedeli veya mukayyet değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca takdir komisyonunca tespit edilecek değeri esas alınır.

- Beyanname üzerinden bağış ve yardım indirimi ancak kazanç bulunması halinde mümkündür. Dönem karının çıkması ancak geçmiş dönem zararının da bulunması halinde devreden zararın mahsubundan sonra kalan tutara bağış ve yardım indirimi uygulanabilecektir.

- Kurum kazancının tespiti sırasında esas alınacak bağış ve yardım üst sınırının (%5) hesaplanmasında esas alınacak kurum kazancı, zarar mahsubu dahil giderler düşüldükten, iştirak kazançları hariç indirim ve istisnalar düşülmeden önceki tutarı ifade etmektedir.

- Beyan edilen kurum kazancından beyanname üzerinden yapılabilecek bağış ve yardım indiriminde, 5520 sayılı yeni Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10’uncu maddesi bir sıralama öngörmüştür. Bu sıralama uyarınca kurumlar vergisi mükellefleri öncelikli olarak 5520 sayılı kanunun 10’uncu maddesinin a ve b bentlerinde yer alan ar-ge harcamalarının ve sponsorluk harcamalarının indirimini yapacak, daha sonra ortada kurumlar vergisi matrahı kalmışsa kurum kazancının % 5’i ile sınırlı bağış ve yardımları, tamamı indirim konusu yapılabilecek bağış ve yardımlardan önce indiriceklerdir.

V- BAĞIŞ VE YARDIMLARIN  KDV KARŞISINDAKİ DURUMU
KDVK’nın 1’inci maddesi uyarınca Türkiye'de; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisinin konusuna girmektedir. Bu teslim ve hizmetlerin bedelsiz olmasının, katma değer vergisinin konusunu belirleme açısından bir önemi bulunmamaktadır. Bedelsiz olarak yapılan mal teslimi ve hizmet ifalarında katma değer vergisi matrahı bu mal ve hizmetlerin emsal bedeli olmaktadır.
Ancak, KDVK’nın  17/2-b maddesine göre;
"Üniversite ve yüksekokullar ile 8.6.1965 tarihli ve 625 sayılı Kanun hükümlerine tâbi özel okullar tarafından ilgili dönemdeki kapasitelerinin %10'unu geçmemek üzere verilen bedelsiz eğitim ve öğretim hizmetleri, kanunların gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları, birinci fıkrada sayılan kurum ve kuruluşlara bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifaları ile fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin teslimi,"
katma değer vergisinden istisna edilmiştir.
KDVK’nın 17’inci maddesinde düzenlenen istisnalar, kısmi istisnalardır. Bir işlemin, kısmi istisna olarak katma değer vergisinden istisna edilmesi, KDVK’nın 30/a maddesi uyarınca istisnaya konu işlem ile ilgili yüklenilen kama değer vergisinin indirim imkanını da ortadan kaldırmaktadır.

Bağışlamaya konu kıymet ayni bir nitelik gösteriyorsa, kıymetin satın alınması, imali veya inşası dolayısıyla yüklenilen ve  daha önceki dönemlerde indirim konusu yapılan katma değer vergisi tutarları, indirim katma değer vergisi tutarları içerisinden çıkarılacaktır. İndirimi mümkün bulunmayan bu katma değer vergisi tutarları, bağışlanan iktisadi kıymetin maliyeti içinde değerlendirilerek mükellefler tarafından duruma göre, beyanname üzerinden düşülebilecek veya  gider olarak dikkate alınacak bağış ve yardım tutarına dahil edilecektir.